BASENY & FONTANNY

Idź do spisu treści

Menu główne

TECHNIKA > ATRAKCJE WODNE
 


RODZAJE ATRAKCJI WODNYCH

ATRAKCJE BASENOWE

Sama woda to za mało, aby zachęcić szeroki krąg ludzi do korzystania z basenu. W przypadku standardowych niecek wyposażonych jedynie w akcesoria sportowe (słupki startowe, liny torowe itp.) właściciel obiektu może liczyć tylko na zainteresowanie ze strony osób chcących pływać, lub innych, uczących się tej sztuki. A przecież pozostaje cała rzesza ludzi, którzy nie chcą lub nie mogą pływać, i którzy przyszli na basen po to, aby po prostu i zwyczajnie z radością pobawić się w wodzie. Mogą to być np. dzieci i osoby w podeszłym wieku, ale także całe rodziny. Trudno wyobrazić sobie ciekawą zabawę wodzie przy użyciu np. tylko piłki. Dopiero wprowadzenie specjalnych urządzeń wodnych zmienia w istotny sposób oblicze basenu i naprawdę zachęca do korzystania z uroków tak wzbogaconej kąpieli.

Wyłączając baseny czysto specjalistyczne (np. lecznicze) każdy obiekt powinien pełnić obok funkcji sportowej również tę rekreacyjną, a więc być bogato i różnorodnie wyposażony.
W naszym kraju takich obiektów istnieje mikroskopijna ilość. Dopiero w ciągu ostatnich 4-5 lat daje się zauważyć znaczny wzrost liczby inwestycji w tym zakresie (w tej chwili realizowane są np. w Warszawie dwa tego typu duże obiekty: „Warszawianka” i „Marymont”, a w Gryfinie „Centrum Wodne”). Oceniam, że boom basenowy utrzyma się w Polsce przez następne kilkanaście lat i dlatego też należy docenić rangę tego zjawiska zarówno z punktu widzenia społecznego jak i gospodarczego. Elementem składowym basenów, i to elementem znaczącym, są atrakcje wodne i dlatego pozwolę tu sobie je w skrócie omówić.

ZJEŻDŻALNIE

ZJEŻDŻALNIE DZIECIĘCE
Są wykonane najczęściej z tworzywa sztucznego (rzadziej z polerowanej stali kwasoodpornej). Ich wysokość może być bardzo zróżnicowana: najczęściej 1-3 m, a spadek do 45%. Zjeżdżalnie te nie są najczęściej zwilżane wodą, a ich lądowiska znajdują się w nieckach basenowych (najczęściej w brodzikach). Można stosunkowo prosto przenieść taką zjeżdżalnie w nowe miejsce.

ZJEŻDŻALNIE SZEROKIE
Tutaj ślizgi również wykonuje się z tworzywa sztucznego, a ich szerokość wynosi najczęściej do 2-2.5 m. przy wysokości do3 m. Do takich zjeżdżalni musi być już doprowadzona woda w ilości 30 m3/h. Duża szerokość powoduje, że równolegle może zjeżdżać obok siebie kilka osób. Lądowanie realizowane jest do specjalnego basenu lub do wydzielonej części basenu rekreacyjnego.

ZJEŻDŻALNIE RUROWE
Wykonuje się je jako rury z tworzywa o średnicach najczęściej 800-1000mm. Odcinki rury są zwykle połączone specjalnymi kołnierzami. Spadek ślizgu wynosi najczęściej ok. 10%, co oznacza, że z wysokości np. 10m zjeżdża się rurą długości ok. 100m. Do punktu startowego jest doprowadzona woda (uzdatniona) w ilości ok. 120 m3/h (moc pompy ok.10-15kW). W zjeżdżalniach tego typu należy zachować szczególne zasady ostrożności w czasie użytkowania (np. zabronione jest zjeżdżanie głową w dół, a między poszczególnymi zjazdami trzeba zachować odpowiednie odstępy czasowe). Wypadki, które zdarzają się są najczęściej spowodowane nieprzestrzeganiem w/w zasad. Sama rura może być przezroczysta, nieprzezroczysta lub półprzezroczysta. Specjalne efekty uzyskuje się w rurze czarnej (tzw. „black hole”), które dla spotęgowania wrażenia ogromnej szybkości wyposażane są w szeregi punktów świetlnych zapalających się w kierunku „pod prąd”. Punkt startowy i lądowisko mogą znajdować się wewnątrz hali basenowej, a sam przebieg zjeżdżalni na zewnątrz obiektu, co z kolei w zimie i przy rurze przezroczystej dostarcza użytkownikom niezapomnianych wrażeń. Z kolei przy zjeżdżalniach typu „turbo” spadek jest 2-3 razy większy niż zwykłej (przy zachowaniu mniejszej średnicy), a przyśpieszenia uzyskiwane w nich dochodzą do wartości 3g !!! Zjeżdżalnie mają własne lądowiska, lub lądowanie odbywa się w wydzielonej części basenu rekreacyjnego.
Na dzień dzisiejszy najdłuższą zjeżdżalnią rurową w Polsce jest 100-metrowa uruchomiona w 1994 roku w pływalni „Perła” w Sitkówce-Nowinach k/Kielc.

ZJEŻDŻALNIE KORYTOWE
Zasada działania jak poprzednio, z tym, że ze względów bezpieczeństwa cały przebieg realizowany jest w hali, lub na terenie otwartym. Ostatnio obserwuje się powstawanie dużej ilości takich zjeżdżalni na plażach nadmorskich (czasem kilka w jednej miejscowości jak w Krynicy, Jastarni czy Niechorzu). W Polsce nie ma przepisów dotyczących zjeżdżalni, a ponieważ często wykonawcy są zupełnie przypadkowi, stwarza się zagrożenie dla użytkowników. Szczególnie widać to na przykładzie naprawdę niebezpiecznych zbyt małych lądowisk. A wystarczyłoby tylko przejrzeć normy naszych zachodnich, doświadczonych w tym względzie sąsiadów.......

ZJEŻDŻALNIE TYPU „DZIKA RZEKA”
W Polsce jeszcze nie stosowane. Tutaj przy korycie szerokości 2-2.5 m. i dużym wydatku wody do 240 m3/h można „spływać” w pontonach 1-4 osobowych. Lądowanie odbywa się w specjalnym basenie.

MASAŻE PODWODNE

Niezależnie od tego, czy są to masaże boczne czy denne, zasada działania jest ta sama. Najczęściej dyszą (lub dyszami) umieszczoną w ścianie niecki jest zasysana woda do pompy, która podaje ją pod ciśnieniem do specjalnych dysz dennych lub ściennych. Moc pompy najczęściej wynosi 2.1-5.5 kW. Często umieszcza się kilka (2-4) dysz na różnych wysokościach, co daje możliwość masażu różnych partii ciała. Bywają też zintegrowane stacje masażu ściennego (bocznego) z dennym. Znacznie lepsze efekty uzyskuje się przy doprowadzeniu powietrza do dysz tłocznych. Zasysanie powietrza odbywa się wtedy automatycznie.

MASAŻ KARKU

Woda jest kierowana specjalną wylewką z wysokości ok. 1m nad lustrem wody na okolice pleców i karku kąpiących się. Uzyskiwane strumienie wody mogą być bardzo zróżnicowane w zależności od kształtu wylewki. Te ostatnie wykonuje się najczęściej z polerowanej stali kwasoodpornej. Moce pomp zwykle zawierają się w granicach 2.6-5.5 kW.

PRZECIWPRĄD

Jest to urzadzenie bardzo przydatne do nauki pływania. Silny strumień wody jest kierowany dyszami od ściany niecki. Ponieważ dysze te są umieszczone na niedużej głębokości strumień wody daje możliwość pływania „w miejscu” co jest nieocenione w basenach o małych powierzchniach niecek. Najczęściej moc pomp tu stosowanych wynosi 2.6-5.5 kW.

WODOSPADY. KASKADY.

Tutaj o atrakcyjności urządzeń decyduje praktycznie fantazja architekta. Często wykonuje się w basenach „groty”, których wejścia „zamknięte są” ścianą wody z wodospadu czy kaskady. Moce pomp w zależności od  wysokości wodospadu i ilości wody wynoszą najczęściej kilka do kilkunastu kilowatów.

GRZYBKI WODNE. PARASOLE WODNE.

Grzybek to w zasadzie mini wodospad. „Noga” grzybka jest rurą kwasoodporna mocowaną w dnie niecki, przez którą woda dostaje się na górę, do „kapelusza”, z którego z kolei spływa dając akustyczny i wizualny efekt wodospadu. Najczęściej spotykane grzybki mają średnicę 1000-2400 mm. Parasol wodny to rura mocowana pionowo w dnie basenu, której wylot jest tak ukształtowany, aby wypływająca woda utworzyła powierzchnię podobną kształtem do otwartego parasola. Moce pomp zawierają się najczęściej w granicach 2.6-7.5 kW.

ŁAWECZKI POWIETRZNE

Okrągłe lub prostokątne siedziska podwodne wykonane z perforowanych  płyt ze stali kwasoodpornej, brązu lub tworzyw sztucznych zasilane są powietrzem z dmuchawy umieszczonej w podbaseniu. Często stosuje się zespoły (zwykle do czterech sztuk) ławeczek zasilanych jedną wspólną dmuchawą. Moc dmuchawy wynosi najczęściej 0.8-3.0 kW.

LEŻANKI WODNO-POWIETRZNE

Zasada działania taka jak dla ławeczek powietrznych. Ponieważ leżanki w odróżnieniu od  płaskich ławeczek mają bardziej złożony kształt, należy ściśle przestrzegać zaleceń producentów odnośnie wymiarów i sposobu ich montażu. Wykonanie materiałowe: stal kwasoodporna lub tworzywo sztuczne (najczęściej PVC). Jeśli dodatkowo zostanie w instalacji zastosowana pompa wodna, to uzyskamy możliwość masażów: wodnego, wodno-powietrznego lub powietrznego. Jedna pompa i jedna dmuchawa obsługują zespół 2-4 stanowisk. Moc pompy do 1.5 kW, moc dmuchawy do 3 kW.

SZTUCZNA RZEKA

Aby uzyskać efekt wartkiego nurtu rzeki, należy ukształtować (wg zaleceń producenta) odpowiednio (szerokość, promień i głębokość) kanał, w którego ścianach montuje się specjalne dysze kierunkowe. Dysze (najczęściej 6-9 sztuk) są zasilane z pomp (2-3 pompy po 15-17.5 kW).

SZTUCZNA FALA

Cała niecka basenowa jest przeznaczona pod tę atrakcję. Wymiary niecki: szerokość 9-21mdługość 25-50 m., głebokość 1.5-1.8 m. z wypłyceniem do zera (uwaga: są to wymiary orientacyjne; ostateczne ustala dostawca urządzeń wytwarzających falę). Fale są wytwarzane przy pomocy dmuchawy, która tłoczy powietrze do specjalnych komór mających połączenie z niecką. Na wlotach do komór znajdują się przepustnice z napędem pneumatycznym sterowane za pomocą procesora. Fala pracuje nie dłużej niż 15-30 min. w ciągu godziny. Moc dmuchawy to ok. 40-45 kW, a sprężarki do układu pneumatyki ok. 4-5.5 kW. Zabrania się ze względów bezpieczeństwa przebywania w niecce w bezpośredniej bliskości wylotów z komór w czasie pracy urządzeń do wytwarzania fal.

WHIRPOOL

Inaczej zwane „jacuzzi”. Jest to wanna lub basen do ciepłych kąpieli z masażem wodno-powietrznym. Temperatura wody nie przekracza 35-370C. Dla przypadku wanny z tworzywa sztucznego przeznaczonej dla 4-6 osób, moce: pompy hydromasażu oraz dmuchawy wynoszą po 1.5 kW.
W przypadku dużych whirpool’i  moce elektryczne urządzeń rosną odpowiednio.

OŚWIETLENIE PODWODNE

Chociaż oświetlenie nie służy do zabawy, to zaliczyłem je do tej grupy ze względu na to, że znacznie podnosi atrakcyjność każdego obiektu basenowego.  Stosuje się reflektory zwykłe o mocach 150-300 W, lub halogenowe 50-250 W. Montuje się je na głębokości ok. 600-700 mm pod lustrem wody i zasila bezpiecznym napięciem 12 V.

UWAGA:
Większość w/w urządzeń może być włączana z wnętrza niecki przez użytkowników. Z doświadczeń wynika, że z powodu wandalizmu należy ostrożnie podchodzić do takiego rozwiązania i rozważyć sterowanie centralne przez instruktora basenowego lub procesor.


To tylko niektóre z atrakcji wodnych. Istnieje ich dużo, dużo więcej. Chciałem tylko pokazać jak duży wybór ma twórca przy opracowywaniu projektu nowego lub modernizacji istniejącego obiektu basenowego. Mam nadzieję, że już nie powstaną baseny takie jak te z lat siedemdziesiątych: brzydkie, ponure i pozbawione jakichkolwiek atrakcji wodnych.

       mgr inż. Andrzej A. Wałęga


=====================================
Artykuł "Atrakcje basenowe" zamieszczony w  "Materiałach Budowlanych" nr 12 z r. 1997


Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego